Vraag je jezelf wel eens af waar al die wijnkurken vandaan komen?

Kurk is een natuurproduct en komt van de schors van kurkeiken. In Spanje en Portugal komen veel kurkeiken voor en die zijn maar liefst goed voor ongeveer 75% van de wereldproductie van kurk. Geen ander land produceert zoveel kurk als Portugal. De kurk komt van de sobreiros (kurkeiken). De grootste kurkwouden liggen in de Alentejo (tussen Lissabon en de Algarve) en het overgrote deel van de kurkverwerkende industrie bevindt zich in de Alentejo en rondom Porto. 

Als u door Portugal reist, vooral door de Alentejo, zult u dan ook merken dat de kurkeik een van de meest gebruikelijke bomen in het landschap is.

Bij de winning van kurk hoeven bomen niet gekapt te worden, maar wordt de hoofdstam van een kurkeik eens in de 9-12 jaar ontschorst. Kurkeiken kunnen wel 250 jaar oud worden. Voor de eerste ontschorsing moeten ze minimaal 25 jaar oud zijn, maar meestal hebben ze al een leeftijd van 35-40 jaar bereikt. Een gemiddeld groeiende boom kan in 150 jaar ongeveer 16 keer schors leveren.

Pas als een kurkeik ongeveer 60 jaar oud is levert deze kurk op die geschikt is voor flessenstoppers.

De oogst

De commerciële oogst in Portugal begon slechts ongeveer driehonderd jaar geleden. Deze oogst gebeurt vandaag nog steeds, net als toen, door een team van mannen met speciale bijlen en er is geen bruikbare mechanische methode bekend die dit werk net zo goed kan uitvoeren als de mens. Het is een specialistisch ambacht dat, sinds de tijd van de oude Grieken, van generatie op generatie is doorgegeven.

De kurkschillers (Tiradores) werken in tweetallen. Eén man klimt in de boom, terwijl de andere beneden blijft. Samen hakken ze zorgvuldig in de dode schors. Ze peilen de dikte van de schors door het geluid dat hun bijl maakt bij het hakken en snijden. Ze hakken grote rechthoekige platen uit de bast. Bij het schillen hoort men een scheurend, krakend geluid en een heldere gele kleur wordt zichtbaar onder de kurk. Deze bleke kleur wordt na verloop van tijd rood, kastanjebruin en tenslotte weer antraciet-grijs. De binnenste bast wordt snel verzegeld en krijgt een stuc-achtige, ondoorzichtige look.

Kurkwinning is dus een vorm van duurzame bosexploitatie. En dat is geweldig. Kurk is 100% ecologisch, schadelijk voor niets en niemand en kurk is biologisch afbreekbaar.

Sobreiros (Kurkeiken)